การพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ในโลก VUCA สำคัญอย่างไร? แนะนำวิธีวางแผนเบื้องต้น

นึกภาพในองค์กรที่คุณกำลังทำงาน อะไรคือทรัพยากรขององค์กรที่สำคัญและน่าลงทุนที่สุด ใช่เครื่องมือเทคโนโลยีล้ำสมัย หรือทำเลทองในการตั้งออฟฟิศหรือเปล่า?

คำตอบที่ว่ามานั้นไม่ใช่เลย เพราะทรัพยากรที่สำคัญที่สุดในองค์กรก็คือ ‘มนุษย์’ หรือคนทำงานนี่แหละ

ในยุคสมัยที่ใคร ๆ ก็ครอบครองเทคโนโลยีหรือสิ่งของต่าง ๆ ได้ แต่มีสิ่งหนึ่งที่แข่งขันกันสูงคือ ‘การพัฒนาทรัพยากรมนุษย์’ เพราะในศตวรรษที่ 21 ที่มีการผันผวน แปรเปลี่ยนอยู่ตลอดเวลา รวมไปถึงการเข้าถึงข้อมูลที่ง่ายดายขึ้น ก็ทำให้การพัฒนาทรัพยากรมนุษย์เป็นหมุดหมายสำคัญในหลาย ๆ องค์กร

โลกยุคนี้ผันผวนอย่างไร เราอยากชวนทุกคนไปเข้าใจสิ่งที่เรียกว่าโลก VUCA กันก่อน

โลก VUCA คืออะไร สำคัญยังไงกับชีวิตปัจจุบัน

VUCA World หมายถึงโลกที่ผันผวนอย่างรวดเร็วด้วยเทคโนโลยีและข้อมูลข่าวสารที่เปลี่ยนแปลงทุกวัน รวมไปถึงความฉลาดของหุ่นยนต์ที่เริ่มเข้ามาแทนที่ทรัพยากรมนุษย์ ทำให้โลกที่ผันผวนนี้ส่งผลต่อการทำงานของมนุษย์อย่างมีนัยสำคัญ คนเรียนจบปริญญาตกงานนับแสน เพราะบางทักษะอาจไม่จำเป็นกับการทำงานอีกต่อไป ในขณะที่หลักสูตรการศึกษายังไม่เปลี่ยนแปลงให้เท่าทันโลก

คำว่า VUCA เป็นคำย่อของ 4 คำที่เป็นตัวแทนของสถานการณ์โลกในปัจจุบัน ได้แก่

– V มาจาก Volatility ที่หมายถึงความผันผวน คาดเดายาก อาจเกิดเหตุการณ์ที่ไม่ทันตั้งตัวได้ง่าย

– U มาจาก Uncertainty หมายถึง ความไม่แน่นอน ความไม่มั่นคง และอธิบายไม่ได้

– C มาจาก Complexity หมายถึง ความซับซ้อน ที่มีหลายปัจจัยจนทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงหรือการตัดสินใจ

– A มาจาก Ambiguity หมายถึง ความคลุมเครือ หาสาเหตุไม่ได้ และนำไปสู่การเปลี่ยนแปลงที่ยากจะคาดเดา

เห็นแบบนี้แล้วก็ไม่ต้องกังวลใจไป เพราะเมื่อเข้าใจสาเหตุของความผันผวนแล้ว การรับมือที่พร้อม ก็ย่อมจะเอาชนะปัญหาและอุปสรรคได้ ซึ่งคำตอบในการสู้กลับของโลกที่ผันผวนเช่นนี้ก็คือ การพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ให้เตรียมพร้อมผ่านการเข้าอกเข้าใจ และดูแลสุขภาพกายและใจของพนักงาน เพื่อให้ทั้งคนทำงานและองค์กรเติบโตไปพร้อมกันอย่างแข็งแกร่งนั่นเอง

เราจะพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ได้อย่างไรบ้าง?

การพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ไม่ใช่เรื่องยาก เพราะมนุษย์ล้วนมีสัญชาตญาณการเรียนรู้ในตัว ซึ่งที่ผ่านมาก็มีหลากหลายองค์กรใช้วิธีการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์หลากหลายรูปแบบ ซึ่งขอแนะนำ 4 วิธีน่าสนใจมาเล่าให้ฟัง

– การฝึกพนักงานผ่านโค้ชชิ่ง ให้หัวหน้างานคอยดูแลและสอนพนักงาน ซึ่งเหมาะกับการส่งต่อทักษะจำเป็นในสายงานนั้น ๆ และทำให้หัวหน้างานได้ตรวจสอบการทำงานของตัวเองไปพร้อม ๆ กัน

– การวางแผนเป้าหมายร่วมกัน โดยมี HR คอยวางแผนและกำหนดเป้าหมายและให้พนักงานได้มาทำงานร่วมกัน ซึ่งจะเหมาะกับงานที่มีหลาย ๆ หน้าที่และใช้หลายทักษะ นอกจากนี้ยังช่วยทำให้ทีมรู้สึกเป็นส่วนหนึ่งกับองค์กร

– การตั้งโปรแกรมที่ปรึกษา คล้าย ๆ กับการโค้ชชิ่ง แต่ยังเน้นไปที่มนุษยสัมพันธ์ระหว่างที่ปรึกษากับพนักงาน นอกจากนี้ ยังสามารถให้ที่ปรึกษากับพนักงานที่ไม่ได้ทำงานสายเดียวกัน ก็ให้ดูแลกันและกันได้

– การสนับสนุนการศึกษาหรือคอร์สเรียนที่เหมาะสม เพื่อให้พนักงานได้ฝึกทักษะใหม่ ๆ ตอบรับโลกที่เปลี่ยนแปลงและผันผวนอย่างรวดเร็ว ไม่ว่าจะเป็นการศึกษาเรื่องใดก็ตาม 

หลักการการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์

หลังจากได้รู้จักรูปแบบและสามารถเลือกวิธีการที่เหมาะสมได้แล้ว ก่อนเริ่มลงมือทำจริง เราอยากชวนมาดูหลักการการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์เพื่อให้กระบวนการพัฒนาเป็นไปอย่างราบรื่นและเหมาะสม ซึ่งหลักการนี้จะทำให้พนักงานไม่รู้สึกกดดันเกินไป ในขณะเดียวกันก็สามารถเดินไปถึงเป้าหมายได้อย่างมั่นคง

โดยหลักการการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์มีหัวใจสำคัญ 4 ข้อ ได้แก่

– ประเมินสถานการณ์และความต้องการของคนทำงาน ซึ่งอาจใช้เครื่องมือในการเก็บข้อมูลช่วยให้วิเคราะห์สถานการณ์ได้แม่นยำขึ้น เช่น แอปพลิเคชัน SAKID ที่มีบริการทั้งด้านสุขภาพกายและสุขภาพใจเพื่อดูแลและเข้าใจพนักงานจริง ๆ 

– ออกแบบวิธีการให้เหมาะสมกับพนักงานแต่ละคนเพื่อให้สามารถพัฒนาได้อย่างเต็มที่ ผ่านข้อมูลที่จัดเก็บมา

– ประเมินผลอย่างเหมาะสม มีการกำหนดเป้าหมายร่วมกันกับพนักงานเพื่อให้รู้สึกเป็นส่วนหนึ่งกับการเติบโต

– สรุปผลและแจ้งผลเพื่อให้เกิดการรับรู้ เพื่อต่อยอดหรือปรับเปลี่ยนให้เหมาะสมกับพนักงานและองค์กร

ประโยชน์ของการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์

แน่นอนว่าการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์นั้นย่อมส่งผลดีให้กับตัวคนทำงานและองค์กรเอง เพราะการเรียนรู้ที่เกิดขึ้นจะช่วยทั้งพนักงานและองค์กรเติบโตไปพร้อมกัน รวมถึงมีการแก้ไขปัญหาไปพร้อมกันจนองค์กรเกิดความกลมเกลียวและพัฒนาไปข้างหน้า นอกจากนี้ยังมีประโยชน์อีกมากมายไม่ว่าจะเป็น

1. ช่วยเติมทักษะใหม่ ๆ ให้คนทำงาน สร้างความรักการเรียนรู้และไม่หยุดนิ่งในการพัฒนาตัวเอง

2. พนักงานได้เห็นจุดเด่นหรือสิ่งที่ต้องพัฒนาเพื่อการเติบโตในที่ทำงาน หรือความชอบของตัวเอง

3. องค์กรมีบุคลากรที่เข้มแข็ง มีศักยภาพที่จะช่วยให้องค์กรเติบโตไปพร้อม ๆ กันได้

4. พนักงานเห็นคุณค่าในตัวเอง และรู้สึกเป็นส่วนหนึ่งกับองค์กร ซึ่งจะส่งผลให้พวกเขาพร้อมทำงานเพื่อองค์กรอย่างแข็งขัน

5. องค์กรเองสามารถเก็บข้อมูลที่เป็นประโยชน์เกี่ยวกับพนักงานและตอบสนองความต้องการได้ตรงจุด

ข้อควรระวังเมื่อจะพัฒนาทรัพยากรมนุษย์

อย่างไรก็ตามการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ก็มีข้อควรระวังสำคัญที่หากพลาดไป แทนที่องค์กรจะเติบโต อาจส่งผลให้องค์กรเสียหาย หรือมากที่สุดคือการสูญเสียทรัพยากรมนุษย์ซึ่งสำคัญที่สุดไป

โดยข้อควรระวัง ได้แก่

1. การพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ไม่ควรกดดันพนักงานจนเกินไปจนเสียกำลังใจ

2. ควรวิเคราะห์และเก็บข้อมูลความต้องการให้ตรงจุดเพื่อไม่ให้เกิดการพัฒนาผิดจุดประสงค์ และทำให้เสียเวลาในการพัฒนาที่ไม่เกิดประโยชน์

3. ไม่ใช้คำพูดแง่ลบเมื่อการพัฒนาไม่เป็นไปตามที่ตั้งใจ แต่เน้นเสริมพลังและกระตุ้นให้พนักงานมีกำลังใจต่อไป 

โดย HR สามารถหาโปรแกรมหรือแอปพลิเคชันผู้ช่วยในการวางแผนเพื่อสุขภาพกายและใจของพนักงานไปพร้อมกันได้ เช่น แอปพลิเคชัน SAKID ที่มีทั้งการดูแลสุขภาพรายบุคคล การสร้างปฏิทินความสุขให้พนักงาน การโค้ชสุขภาพพนักงานส่วนตัว หรือแม้แต่เวิร์กชอปออนไลน์ที่ชวนพนักงานมาดูแลตัวเอง และทำให้การทำงานมีประสิทธิภาพมากขึ้น

วางแผนทรัพยากรมนุษย์ในโลก VUCA ที่มีการเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว

ในโลกที่ผันผวนสูงแบบโลก VUCA การพัฒนาทรัพยากรมนุษย์นับเป็นเรื่องท้าทายขององค์กรและพนักงานมาก เพราะอาจเกิดสถานการณ์ไม่คาดฝันได้ ไม่ว่าจะเป็นความรู้ที่หมดยุคสมัยอย่างรวดเร็ว ความต้องการของผู้บริโภคที่เปลี่ยนแปลงตามกระแส หรือหุ่นยนต์ที่อาจมาแทนที่คนทำงาน 

สิ่งสำคัญคือการเข้าใจโลก VUCA อย่างถ่องแท้และเตรียมพร้อมรับมือตั้งแต่วันนี้ไป ซึ่งเทคนิคการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ในโลก VUCA ได้แก่

– รับมือ ความผันผวน ด้วย ความคล่องตัว ผ่านการฝึกฝน พัฒนาตัวเอง การใช้ความคิดสร้างสรรค์ และนโยบายที่ยืดหยุ่น

– รับมือ ความไม่แน่นอน ด้วย ความเข้าใจ ผ่านความสัมพันธ์ที่เข้าอกเข้าใจกันของคนในองค์กร รวมไปถึงการจัดการที่จะสร้างให้เกิดความเข้าใจกันได้ง่ายที่สุด

– รับมือ ความซับซ้อน ด้วย ความชัดเจน ผ่านการให้พื้นที่การสื่อสารอย่างเท่าเทียม การสร้าง KM หรือ Knowleadge Management ขององค์กรอย่างเปิดเผย รวมไปถึงการจัดการในองค์กรที่ต้องมีความชัดเจน

– รับมือ ความคลุมเครือ ด้วย วิสัยทัศน์ ผ่านความหนักแน่นในจริยธรรมขององค์กร และสร้างวัฒนธรรมองค์กรที่ทุกคนมีส่วนร่วม นอกจากนี้ยังต้องมีกลยุทธ์หรือการทดลองประสบการณ์กันอย่างจริงจัง

ที่มารูปภาพ pramanaresearch.org

เริ่มต้นวางแผนทรัพยากรมนุษย์กัน

1. วางแผนเป้าหมายขององค์กรและสิ่งที่องค์กรจะได้รับจากการพัฒนาในแต่ละครั้ง

2. พิจารณาสภาพการณ์ของทรัพยากรมนุษย์ในปัจจุบัน คาดการณ์จำนวนทรัพยากรมนุษย์ เช่น มีจำนวนเท่าไหร่ มีแผนกอะไร เพียงพอหรือยัง

3. ลองใช้แอปที่มีการเก็บข้อมูลเพื่อนำมาวิเคราะห์ทรัพยากรมนุษย์สุขภาวะของคนในองค์กร เช่น SAKID

4. กำหนดแผนการพัฒนาตามความต้องการ

5. ติดตามผลและคอยปรับเปลี่ยนแผนให้เหมาะสมกับความต้องการและเป้าหมาย

6. สรุปผลและประเมินผลเพื่อพัฒนาแผนในครั้งหน้า

สรุป

ในโลกที่ผันผวนอย่าง VUCA ความคล่องตัวและความเข้าอกเข้าใจพนักงานเป็นหัวใจสำคัญของการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ ซึ่งจะทำให้ทั้งองค์กรและคนทำงานเติบโตไปพร้อมกัน 

การวางแผนทรัพยากรมนุษย์ที่ดีจะนำมาซึ่งความเข้มแข็งของคนในองค์กรและพนักงาน โดยการวางแผนในยุคสมัยปัจจุบันต่างมีตัวช่วยประเมินและวิเคราะห์มากมาย อย่างแอปพลิเคชั่น SAKID ที่เป็นหนึ่งในตัวช่วยให้ HR หรือหัวหน้าในองค์กรได้เข้าใจปัญหา อุปสรรค หรือความสุขของพนักงานได้ ข้อมูลเหล่านี้เป็นส่วนสำคัญในการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ เพื่อไม่ให้ต้องสูญเสียพนักงานจากปัญหาสุขภาพกาย ความเครียด ภาวะหมดไฟ หรือ Office Syndrome ที่เป็นปัญหาใหญ่ในโลก VUCA ที่มีการแข่งขันสูง

เพราะคนทำงานคือทรัพยากรทรงคุณค่าที่สุดในองค์กร ลองมาพัฒนาทรัพยากรมนุษย์อย่างเข้าใจไปด้วยกัน