5 โรคจากการทำงานในโรงงานและวิธีป้องกันสุขภาพพนักงาน
- 19/09/25
โรงงานเป็นสถานที่ทำงานที่มีความเสี่ยงสูงต่อการเกิด โรคจากการทำงาน (Occupational Diseases) เนื่องจากพนักงานต้องเผชิญกับเสียงดัง ฝุ่น สารเคมี เครื่องจักร รวมถึงตารางการทำงานที่เข้มข้นและซ้ำซาก หากองค์กรและ HR ไม่ใส่ใจ อาจทำให้พนักงานเจ็บป่วยจนกระทบต่อประสิทธิภาพการผลิต ค่าใช้จ่ายด้านสุขภาพ และการลาออกที่สูงขึ้น
บทความนี้จึงรวบรวม 5 โรคจากการทำงานในโรงงาน ที่พบบ่อย พร้อมแนวทางดูแล สุขภาพพนักงาน เพื่อช่วยให้ HR และแผนกพยาบาลสามารถออกแบบมาตรการป้องกันได้จริง
5 โรคจากการทำงาน ในโรงงานที่พบบ่อย
1. โรคระบบทางเดินหายใจจากฝุ่นและสารเคมี
พนักงานโรงงานที่ทำงานในสายการผลิตสิ่งทอ ไม้ พลาสติก หรือสารเคมี มักต้องเผชิญกับฝุ่นและไอระเหย เช่น ซิลิกา แอมโมเนีย ฟอร์มาลดีไฮด์ ซึ่งอาจก่อให้เกิด
• โรคปอดอักเสบเรื้อรัง
• โรคหอบหืดจากการทำงาน
• โรคซิลิโคสิส (Silicosis)
วิธีป้องกัน
• ติดตั้งระบบดูดอากาศและระบายอากาศที่ได้มาตรฐาน
• แจกหน้ากากป้องกันฝุ่น (Respirator N95) ให้พนักงาน
• ตรวจสุขภาพปอดเป็นประจำทุกปี
2. โรคกล้ามเนื้อและกระดูก (Musculoskeletal Disorders: MSDs)
งานที่ต้องยกของหนัก ยืนนาน หรือทำท่าเดิมซ้ำ ๆ เช่น สายพานการผลิต ส่งผลให้พนักงานปวดคอ หลัง ไหล่ และมือเรื้อรัง ซึ่งอาจลุกลามเป็นหมอนรองกระดูกทับเส้นประสาท
วิธีป้องกัน
• จัดอบรมท่าทางการทำงานที่ถูกต้อง (Ergonomics Training)
• สลับตำแหน่งงานเพื่อลดการใช้กล้ามเนื้อซ้ำ
• จัดกิจกรรมยืดเหยียดร่างกายในโรงงาน
3. ปัญหาสุขภาพจิตจากการทำงานในโรงงาน
ความกดดันจากเป้าหมายการผลิต กะกลางคืน เสียงดัง และการทำงานซ้ำ ๆ ทำให้พนักงานจำนวนมากเผชิญกับ ความเครียด วิตกกังวล ภาวะหมดไฟ (Burnout) หรือซึมเศร้า ซึ่งส่งผลโดยตรงต่อประสิทธิภาพงานและความปลอดภัย
วิธีป้องกัน
• จัดโปรแกรม Employee Assistance Program (EAP) ให้คำปรึกษาสุขภาพจิต
• จัดสภาพแวดล้อมที่เป็นมิตร เช่น พื้นที่พักผ่อนเงียบสงบ
• ส่งเสริม Work-Life Balance เช่น การกำหนดกะทำงานที่ยืดหยุ่น
4. โรคไม่ติดต่อเรื้อรัง (NCDs) เช่น เบาหวาน ความดันโลหิตสูง
แม้จะไม่เกิดจากสารเคมีหรือเครื่องจักรโดยตรง แต่ พฤติกรรมการทำงานในโรงงาน เช่น กินอาหารโรงอาหารที่มีโซเดียมสูง ไม่ออกกำลังกาย นั่งทำงานซ้ำซาก หรือการทำงานกะดึก ล้วนเป็นปัจจัยเสี่ยงที่เร่งให้เกิด เบาหวาน ความดันโลหิตสูง และโรคหัวใจ
วิธีป้องกัน
• จัดโครงการโภชนาการในโรงงาน เช่น โรงอาหารเพื่อสุขภาพ
• จัดกิจกรรมออกกำลังกายง่าย ๆ ระหว่างกะ
• ตรวจสุขภาพประจำปีและติดตามค่าความดัน/น้ำตาล
5. การสูญเสียการได้ยินจากเสียงดัง (Noise-Induced Hearing Loss: NIHL)
โรงงานผลิตโลหะ สิ่งทอ หรือเครื่องจักรเสียงดัง มีเสียงเกิน 85 เดซิเบล ซึ่งหากพนักงานเผชิญเกิน 8 ชั่วโมง/วัน อาจทำให้เกิดการสูญเสียการได้ยินถาวร
วิธีป้องกัน
• แจกที่ครอบหู (Ear Muffs) หรือที่อุดหู (Ear Plugs)
• จัดทำพื้นที่เงียบให้พักหู
• ตรวจการได้ยินปีละ 1 ครั้ง
ปัจจัยเสี่ยงที่ทำให้เกิดโรคจากการทำงานโรงงาน
• สภาพแวดล้อม: ฝุ่น สารเคมี เสียงดัง แสงไม่เพียงพอ
• ลักษณะงาน: การทำงานซ้ำ ๆ ยกของหนัก กะกลางคืน
• พฤติกรรมพนักงาน: ไม่สวม PPE, สูบบุหรี่, อาหารไม่เหมาะสม
• วัฒนธรรมองค์กร: ไม่ให้ความสำคัญกับสุขภาพ
ตัวอย่างมาตรการที่องค์กรชั้นนำใช้
หลายบริษัทในอุตสาหกรรมยานยนต์และอิเล็กทรอนิกส์ได้นำโปรแกรม Well-Being และ Workplace Wellness Program มาใช้ เช่น
• ตรวจสุขภาพจิตออนไลน์ + ให้คำปรึกษาทางจิตวิทยา
• จัดพื้นที่ออกกำลังกายในโรงงาน
• โรงอาหารสุขภาพพร้อมเมนูคำนวณแคลอรี
โรคจากการทำงาน ไม่เพียงแต่ส่งผลต่อ สุขภาพพนักงาน แต่ยังเป็นต้นทุนแฝงที่ทำให้องค์กรสูญเสียประสิทธิภาพ การดูแลเชิงป้องกันด้วยการตรวจสุขภาพ การจัดสภาพแวดล้อมที่ปลอดภัย และการสนับสนุนด้านสุขภาพจิต คือกุญแจสำคัญที่จะทำให้โรงงานมีแรงงานที่แข็งแรงและยั่งยืน
ส่วนบริษัทไหนที่กำลังมองหาแอพดูแลสุขภาพโดยรวมพนักงาน หรือ Workshop กับ SAKID เรื่องการดูแลสุขภาพ ไม่ว่าจะเรื่องอาหาร Healthy Canteen , Cooking class ,ออกกำลังกาย สุขภาพจิตปรึกษาแบบรายบุคคลหรือทำกิจกรรมคลาสกลุ่ม กายภาพออฟฟิศซินโดรม โดยเรามีผู้เชี่ยวชาญเฉพาะทางที่จะมาให้ความรู้เข้าใจแบบย่อยง่ายและลองทำกิจกรรมร่วมกัน อาทิเช่น คลาสโยคะ คลาสซุมบ้า คลาสออกกำลังกายหลังเลิกงาน สามารถสอบถามและช่วยออกแบบ Workshop ให้ตรงกับไลฟ์สไตล์พนักงานในบริษัทได้
แหล่งอ้างอิง
กรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน. (2565). แนวทางการป้องกันโรคจากการทำงาน. กระทรวงแรงงาน.
World Health Organization. (2021). Occupational health: Stress at the workplace. WHO.
Centers for Disease Control and Prevention. (2020). Workplace Health Promotion. CDC.
บทความที่น่าสนใจ
Hybrid Working โอกาส ความท้าทาย สำหรับองค์กร
หลายปีที่ผ่านมาหลายคนอาจจะได้ยินหรือกำลังมองหางานที่ไม่ต้องเข้าออฟฟิศแต่งานบางประเภทก็ยังจำเป็นที่จะต้องเข้ามาออฟฟิศอยู่ การทำงานแบบ Hybrid Working เป็นการทำงานคนละครึ่งทางที่เริ่มมีความนิยมมากขึ้นในหลายบริษัทและยังมีการดึงดูดพนักงานในการตัดสินใจร่วมทำงานกับบริษัทอีกด้วย ในยุคที่เทคโนโลยีและการสื่อสารพัฒนาอย่างก้าวกระโดด แนวคิดเกี่ยวกับการทำงานก็เปลี่ยนแปลงไปอย่างมาก หนึ่งในรูปแบบการทำงานที่ได้รับความนิยมมากขึ้นเรื่อย ๆ ในปัจจุบันคือ Hybrid Working Model หรือ รูปแบบการทำงานแบบไฮบริด ซึ่งเป็นการผสมผสานระหว่างการทำงานในสำนักงานและการทำงานจากระยะไกล (Remote Work) – แนวทางนี้ไม่เพียงแต่ช่วยเพิ่มประสิทธิภาพในการทำงาน แต่ยังตอบสนองความต้องการของพนักงานในด้านความยืดหยุ่นและสมดุลชีวิตส่วนตัวอีกด้วย
เข้าใจ “ออฟฟิศซินโดรม” พร้อมวิธีป้องกันเบื้องต้นที่ทุกคนควรรู้
ออฟฟิศซินโดรม คืออะไร อาการ สาเหตุและพฤติกรรมเสี่ยง วิธีปรับเปลี่ยนพฤติกรรมและวิธีป้องกันออฟฟิศซินโดรมเบื้องต้น ที่คนทำงานและบริษัทต้องรู้
SET Start healthy strong together with SAKID
จบไปแล้วสำหรับกิจกรรม SET Start healthy strong together ที่แข่งขันทำภาารกิจสุขภาพดี โดยผ่าน SAKID application ตลอดระยะเวลากันยายน– พฤศจิกายน 67 มีการออกแบบภารกิจสุขภาพทั้งปรับเรื่องอาหาร ลดไขมัน เพิ่มผักใย และออกกำลังกายให้เหมาะสมพร้อมด้วยโค้ชนักกำหนดอาหารวิชาชีพดูแลเป็นรายบุคคลในการปรับการกินอาหารตามภารกิจในแต่ละวัน โดยได้มีการจัดแบ่งทีมทั้งหมด 4 ทีมเพื่อแข่งขันสุขภาพดีและได้รับรางวัลโดยคนที่มีคะแนนสูงสุดในแต่ละทีมจะได้รางวัลพิเศษอีกด้วย ในกิจกรรมนี้ทุกคนได้ที่เข้าร่วมได้ปรับเปลี่ยนโดยการกินน้ำเปล่าเพิ่มมากขึ้น เดินกันเพิ่มมากขึ้น และส่งรูปอาหารที่กินมีผักเพิ่มขึ้นในแต่ละมื้อ
ทำอย่างไร เมื่อคนในองค์กรน้ำหนักเกิน
ปัจจุบันในประเทศไทยพบว่าแนวโน้มภาวะ น้ำหนักเกิน และ ภาวะอ้วนเพิ่งสูงขึ้น ซึ่งสาเหตุที่สำคัญอย่างหนึ่งเกิดจากพฤติกรรมการบริโภคอาหารที่เปลี่ยนแปลงไป ร่วมกับ activity ที่ลดลง เป็นตัวส่งเสริมให้เรามีความเสี่ยงต่อภาวะน้ำหนักเกินและอ้วนเพิ่มมากขึ้น โดยเฉพาะพนักงงาน office อย่างเราๆ ที่ Activity นั้นแสนจะน้อยนิด ส่วนใหญ่ก็นั่งทำงานอยู่หน้าคอมพิวเตอร์ จนหลายคนเกิดปัญหาเรื่อง Office syndrome ตามมา
Workplace Ergonomics Workshop
กิจกรรม Workshop “”Workplace Ergonomics Workshop”
เมื่อวันที่ 11 ธันวาคม 2567 SAKID ได้จัดกิจกรรม Workshop “กายศาสตร์ในการทำงาน” โดยนักกายภาพบำบัดที่จะมาสอนความรู้เรื่องการจัดท่านั่งในการทำงาน อาการที่ส่งสัญญาณของออฟฟิศซินโดรมและวิธีในการป้องกันการบาดเจ็บกล้ามเนื้อในระยะยาว สาเหตุของการกระทำที่ทำให้เกิดอาการบาดเจ็บ เมื่อย ล้า ให้บรรเทาลง ปรับท่าแก้ปัญหาไหล่ห่อ คอยื่น ท่ากายบริหารที่สามารถทำได้ในที่ทำงานเพื่อคลายกกล้ามเนื้อ
Snack Bar จัดอย่างไรให้พนักงานสุขภาพดี
Snack bar สำหรับพนักงาน เป็นสวัสดิการที่ช่วยเพิ่มปฏิสัมพันธ์ และ ประสิทธิภาพการทำงานได้ แต่ควรเลือกอาหารที่เหมาะสม เช่น ผลไม้ นม แครกเกอร์ หรือ อาหารที่มีพลังงานน้อย เพื่อช่วยให้พนักงานมีสุขภาพที่ดีด้วยนั่นเอง
