การทำงานในทุกวันนี้ ไม่จำเป็นจะต้องเข้าออฟฟิศเพียงเท่านั้น แต่เรายังสามารถออกแบบรูปแบบการทำงานที่ตรงกับไลฟ์สไตล์ได้มากขึ้น ซึ่งไม่นานมานี้ รูปแบบการทำงานอย่างที่เรียกว่า “Workation” หรือ แนวคิดการทำงานแบบ “เที่ยวได้ ทำงานด้วย” ถือว่าเป็นเทรนด์การทำงานที่มาแรงสุด ๆ โดยเฉพาะหลังจากที่โลกผ่านวิกฤตโควิด-19 มา

ความจำเป็นที่ต้อง Work From Home ในช่วงล็อกดาวน์ ทำให้คนทำงานในหลาย ๆ อาชีพ โดยเฉพาะเหล่าพนักงานออฟฟิศเริ่มคุ้นเคยกับระบบการทำงานทางไกลและจากที่ใดก็ได้ และหลาย ๆ บริษัทเองก็เริ่มนำแนวคิด “Workation” มาใช้ในองค์กรเพื่อเปิดโอกาสให้พนักงานได้สร้างสมดุลระหว่างการทำงานและการใช้ชีวิต ให้พวกเขาได้ออกแบบไลฟ์สไตล์และเลือกสถานที่ทำงานด้วยตัวเอง 

ชวนมาทำความเข้าใจแนวคิดการทำงานในรูปแบบ Workation พร้อมกับแนะนำแนวทางในการเริ่มต้น Workation สำหรับคนทำงานและองค์กรที่อยากลองใช้แนวคิดนี้กัน

Workation คือ

Workation มาจากคำสองคำ ได้แก่  “Work” + “Vacation” หมายถึง การทำงานไปด้วยและหยุดพักผ่อนไปด้วยในเวลาเดียวกัน รูปแบบการทำงานภายใต้แนวคิดแบบนี้ ไม่จำเป็นว่าพนักงานหรือคนทำงานต้องนั่งทำงานในออฟฟิศหรือสถานที่ทำงานที่กำหนดไว้เท่านั้น พวกเขาสามารถทำงานจากที่ไหนของมุมโลกก็ได้ 

Workation จะเป็นการทำงานนอกออฟฟิศหรือสถานที่ทำงาน เป็นการเปลี่ยนบรรยากาศการทำงานที่ช่วยทำให้รู้สึกผ่อนคลายมากกว่า ช่วยเพิ่มประสิทธิภาพและผลิตภาพ (Efficiency & Productivity) การทำงาน เพราะคนทำงานสามารถเลือกอยู่ในสิ่งแวดล้อมที่แปลกใหม่ได้ตลอด

ทั้งนี้ การทำงานแบบ Workation จะแตกต่างจากการทำงานผ่านระบบออนไลน์หรือการ WFH ธรรมดาเพราะจะมุ่งหาความรื่นรมย์ในการใช้ชีวิตแบบการท่องเที่ยวมากกว่า อาจหมายถึงการออกเดินทางไปพักและทำงานในสถานที่ท่องเที่ยวใหม่ ๆ ที่ได้เปิดหูเปิดตา เช่น ทะเล ภูเขา เมืองท่องเที่ยวต่าง ๆ ฯลฯ และด้วยรูปแบบการทำงานนี้ ยังทำให้เกิดกลุ่มคนที่เรียกตัวเองว่า “Digital Nomad” หรือคนทำงานที่อพยพใช้ชีวิตตามที่ต่าง ๆ ไม่ยึดติดกับพื้นที่ โดยทำงานผ่านอินเทอร์เน็ตและแพลตฟอร์มดิจิทัล 

ทำไมเทรนด์ Workation ถึงมาแรงในปัจจุบัน

ปฏิเสธไม่ได้ว่า Workation ได้รับความนิยมมากขึ้น เนื่องจากวัฒนธรรมการทำงานที่เปลี่ยนไปตั้งแต่ช่วงวิกฤตการณ์โควิด-19 ที่มีมาตรการล็อกดาวน์ ทำให้คนทำงานจำเป็นต้อง Work From Home และเริ่มคุ้นเคยกับวิถีการทำงานนอกออฟฟิศและรูปแบบการทำงานที่มีความยืดหยุ่น

สถานการณ์ล็อกดาวน์ปิดประเทศ ทำให้คนทำงานต้องการการพักผ่อนและออกเดินทาง ซึ่งสอดคล้องไปกับเทรนด์ความต้องการทำงานในรูปแบบ Workation มีข้อมูลที่น่าสนใจจากเว็บไซต์ Booking.com ที่สำรวจความคิดเห็นผู้คนกว่า 20,000 คน จาก 28 ประเทศ เมื่อปี 2021 ได้แก่ 

– มีคนไทยถึง 6 ใน 10 ที่สนใจการท่องเที่ยวไป ทำงานไป หรือ “Workation”

– 69% พร้อมเดินทางไปต่างประเทศทันทีเมื่อเปิดพรมแดนประเทศ 

– การทำงานทางไกล (Remote Working) จะกลายเป็นเทรนด์การทำงานที่จะมาแรง 

ขอบคุณข้อมูลจาก BLT Bangkok

ในปี 2022 เราจึงเริ่มเห็นและคุ้นเคยกับคนที่ทำงานทางไกล ทำงานจากที่บ้าน หรือทำงานแบบ Workation ตามสถานที่ท่องเที่ยวต่าง ๆ มากขึ้น 

นอกจากนี้ ยังมีวิจัยว่า การทำงานในรูปแบบนี้ ให้ประสิทธิภาพมากกว่า การทำงานในสภาพแวดล้อมเดิม ๆ หรือการเข้าไปทำงานที่ออฟฟิศหรือสถานที่ทำงานหลักเท่านั้น โดย the Centre for Economics and Business Research (CEBR) ได้ทำสำรวจเกี่ยวกับการทำงานในรูปแบบทางไกลหรือ Remote Working ได้ข้อสรุปว่า การทำงานจากที่ใดก็ได้ (Work From Anywhere) ช่วยให้ประสิทธิภาพการทำงานของคนทำงานดีขึ้น 

– 70% บอกว่า การทำงานจากที่ใดก็ได้ช่วยลดความเครียดและความกังวลเกี่ยวกับการหยุดงาน

– 74% เชื่อว่าการทำงานรูปแบบทางไกลช่วยเพิ่มสมดุลการใช้ชีวิตหรือ Work-life Balance

– 66% บอกว่า มีสมาธิในการทำงานมากขึ้น 

ในวิจัยสำรวจชุดเดียวกัน สอบถามเพิ่มเติมถึงความต้องการของผู้ตอบแบบสำรวจ ก็พบเทรนด์ที่น่าสนใจว่า  90% ของคนทำงาน (อายุ 16 – 55 ปี) ต้องการการทำงานจากที่ไหนก็ได้ และอีกกว่า 69% ของกลุ่มสำรวจที่ไม่ได้ทำงาน ก็คิดเห็นและต้องการการทำงานจากที่ใดก็ได้เช่นเดียวกัน

รูปแบบการทำงานแบบ Remote Working หรือ Workation จึงเป็นเทรนด์การทำงานที่องค์กรและบริษัทไม่ควรมองข้ามให้ความสนใจ

ข้อดี-ข้อเสียสำหรับการ Workation

เทรนด์การทำงานแบบเที่ยวไป ทำงานไป ก็ดูจะมีข้อดีมากมาย ที่สามารถตอบโจทย์คนทำงานรุ่นใหม่ได้ แต่เรามาดูข้อดี-ข้อเสีย ให้รอบด้านมากขึ้นอีกนิดเพื่อเข้าใจรูปแบบการทำงานแบบนี้มากขึ้น

ข้อดีของ Workation

– พนักงานได้ทำงานไปพร้อมกับการใช้ท่องเที่ยว ใช้ชีวิตในแบบที่ต้องการ

– พนักงานสามารถจัดสรรเวลาการทำงานของตัวเองได้อย่างอิสระ

– ลดสภาวะการเครียดและความกังวลจากการทำงาน 

– คนทำงานได้เห็นมุมมองใหม่ ๆ ในการทำงาน ส่งเสริมความคิดสร้างสรรค์

– องค์การสามารถจัด Workation ให้ทีมไปทำงานด้วยกัน เพื่อสร้างความสัมพันธ์ที่ดีในทีมได้

– ช่วยสร้างแรงบันดาลใจและเปิดประสบการณ์ใหม่ ๆ ให้คนทำงาน

– ช่วยเป็นโอกาสให้คนทำงานได้ทำความรู้จักคนใหม่ ๆ หรือ Networking กับกลุ่มคนที่ Workation เหมือนกัน

ข้อเสียของ Workation

– พนักงานที่ Workation มีค่าใช้จ่ายสูง ทั้งค่าที่พักและค่าเดินทาง 

– สถานที่ Workation อาจไม่เหมาะกับการทำงาน ส่งผลให้ประสิทธิภาพและผลิตภาพ (Productivity) การทำงานลดลง

– หากบริษัทไม่วางระบบหรือนโยบายการทำงานที่ดี อาจเกิดปัญหาการทำงาน การสื่อสาร และการร่วมงานกันในองค์กร

อยากจัด Workation ในองค์กร จะเตรียมตัวอย่างไร

สำหรับองค์กรหรือบริษัทที่เห็นความสำคัญของ Workation หรือต้องการทดลอง ก็มีคำแนะนำสำหรับการวางรูปแบบการทำงานแบบใหม่ ดังนี้

นโยบายการทำงานทางไกล 

วางระบบการทำงานทางไกลให้ชัดเจน ซึ่งในหลาย ๆ องค์กรที่เคยปรับรูปแบบการทำงานเป็น Work From Home มาแล้ว อาจนำข้อตกลงหรือแนวปฏิบัติในตอนนั้นมาใช้ได้ ไม่ว่าจะเป็น

– วางระบบการทำงานที่แน่นอน งานทุกชิ้นควรมีแผนงานที่ชัดเจน พร้อมกับแนวทางในการกระจายภาระงาน 

– การกำหนดเวลาทำงาน การนัดหมาย การประชุม

– กำหนดวิธีการและแนวทางปฏิบัติในการติดตามงาน ส่งงาน รีวิวงาน ลำดับขั้นในการตรวจอนุมัติ

– ประเมินประสิทธิภาพการทำงานจากผลลัพธ์มากกว่าระยะเวลาการเข้า/ทำงาน (Performance-based Assessment)

Vacation vs Workation 

เมื่อการทำงานมาอยู่ในรูปแบบ Workation แล้ว แน่นอนว่า สำหรับการทำงานในองค์กรหรือบริษัท ต้องเกิดความสับสนระหว่าง “Vacation” (วันลาหยุดพักผ่อน) กับ Workation 

เป็นเรื่องที่องค์กรและพนักงานควรจะต้องตกลงให้เข้าใจตรงกันว่า เมื่อทำงานแบบ Workation สวัสดิการวันหยุดลาพักผ่อนจะต้องเป็นอย่างไร เพราะทั้งสองอย่างนี้ ไม่ใช่สิ่งเดียวกัน Workation ที่เพิ่มเข้ามา บริษัทจะลดวันหยุดพักผ่อนหรือไม่ เป็นอีกประเด็นสำคัญที่ต้องสร้างความเข้าใจ เพื่อเลี่ยงความสับสน

การกำหนดเป้าหมายและแผนงาน 

การทำงานในรูปแบบ Workation ส่วนใหญ่แล้ว แต่ละคนจะทำงานกันจากคนละสถานที่ จึงไม่สามารถหันหรือเดินไปพูดคุยสื่อสารกันได้โดยตรง การกำหนดเป้าหมาย แผนงาน และการมอบหมายงานพร้อมความคาดหวังที่ชัดเจนจะช่วยให้คนทำงานแต่ละคน เข้าใจหน้าที่ และทำงานได้ตรงกับความคาดหวังของบริษัทได้ 

เครื่องมือหรือเทคโนโลยีที่จะใช้ 

เครื่องมือ อุปกรณ์ หรือแพลตฟอร์มที่ใช้ในการทำงานมีความสำคัญขึ้นมาก เมื่อ Workation เพราะคนทำงานทำงานจากคนละที่ เครื่องมืออย่าง Communication Tools และ Collaboration Tools เป็นเรื่องสำคัญที่ต้องตกลงว่า จะใช้อะไรในการสื่อสารและจัดการงาน ซึ่งในปัจจุบันก็มีโปรแกรม/ซอฟต์แวร์สำหรับการทำงานทางไกลและ WFH มากมาย เช่น Asana, Trello, Google Sheet, Zoom, Microsoft Team ฯลฯ

สวัสดิการพนักงานระหว่าง Workation

แม้ว่า Workation คนทำงานจะไม่ต้องเข้าออฟฟิศ พวกเขาก็ยังสมควรได้รับการดูแลและสวัสดิการพื้นฐานต่าง ๆ จากบริษัทอยู่ เช่น วันลาหยุดพักผ่อน วันลาป่วย สิทธิประกันสังคม ประกันสุขภาพ และสวัสดิการอื่น ๆ ที่สนับสนุนให้การใช้ชีวิตและการทำงานของพวกเขาราบรื่นขึ้น 

นอกจากนี้ แม้จะ Workation 100% เรื่องของ ‘สวัสดิการ’ ก็ยังเป็นสิ่งที่พนักงานมองหา 

สวัสดิการที่ช่วยส่งเสริมให้พวกเขาเรียนรู้และพัฒนาทักษะ สวัสดิการที่ช่วยเหลือค่าใช้จ่ายในการเดินทางและการทำงาน เช่น ค่าไฟฟ้า ค่าอินเทอร์เน็ต ฯลฯ และสวัสดิการสุขภาพที่ช่วยส่งเสริมให้คนทำงานมีสุขภาพที่ดี  

สำหรับบริษัทที่มีมาตรการ Work From Home, Remote Working หรือ Workation อยู่ บริการและแอปพลิเคชันอย่าง SAKID ถือเป็นสวัสดิการด้านสุขภาพที่บริษัทสามารถใช้ดูแลพนักงานได้ แม้ว่าพวกเขาจะอยู่ใกล้ ด้วยฟีเจอร์ที่คอย ‘สะกิด’ ให้พนักงานดูแลตัวเอง ใส่ใจการออกกำลังกายและการบริโภคมากขึ้น รวมไปถึงสวัสดิการที่คนรุ่นใหม่มองหา คือ การที่มีผู้เชี่ยวชาญให้คำแนะนำทั้งนักควบคุมอาหาร นักวิทยาศาสตร์การกีฬา และนักจิตวิทยาให้พวกเขาปรึกษาเรื่องต่าง ๆ ก็รวมอยู่ใน SAKID แอปเดียว  

เลือกสถานที่ Workation แบบไหนดี ให้ได้ทั้งทำงานและท่องเที่ยว

สำหรับบริษัทไหนที่ตัดสินใจว่า อยากจะลองให้พนักงาน Workation กันดูบ้าง หรืออยากจะลองจัดทริปเที่ยวไปทำงานไปกันยกทีม เป็นอีกไอเดียสำหรับการคิดหรือเริ่มต้นทำโปรเจกต์ใหม่ ๆ มีคำแนะนำในการเลือกสถานที่ที่ทั้งทำงานและเที่ยวในเวลาเดียวกัน ดังนี้

– เลือกประเภทที่พักที่เหมาะกับการทำงาน เช่น หอพัก โรงแรม โฮสเตล ฯลฯ ต้องคำนึงว่า ถ้าเป็นกระท่อมขนาดกะทัดรัดจะมีพื้นที่ทำงานได้สะดวกหรือไม่ ถ้าเป็นโฮมสเตย์จะมีสมาธิหรือเปล่า สถานที่ทำงานมีเสียงหรือสิ่งรบกวนระหว่างวันหรือไม่ พร้อมคำนึงถึงจำนวนสมาชิกในทีม

– เลือกพักในที่พักที่เป็น Workation-friendly แน่นอนว่า สถานที่ที่ไปพักจะต้องมีสิ่งอำนวยความสะดวกพื้นฐานและมีสภาพแวดล้อมที่เหมาะสมในการทำงานให้กับเรา เช่น มีอินเทอร์เน็ตความเร็วสูง มีโต๊ะ/มุมสำหรับจัดโต๊ะทำงาน มีไฟฟ้าสำรอง ถ้ามีโปรเจกเตอร์นำเสนองานด้วยก็ยิ่งดี ส่วนเรื่องของบรรยากาศก็ต้องเงียบสงบ ใกล้แหล่งของกิน ทิวทัศน์สวยงาม

– เลือกที่พักที่คุ้นเคยหรือเคยไปมาแล้ว เพื่อให้มั่นใจว่าทำงานได้ ลดความกังวล และประหยัดพลังงานในการปรับตัวมากกับสถานที่ลง

ประเทศไทยเป็นอีกจุดหมายสำคัญของ Digital Nomad และคนที่ทำงานแบบ Workation ทั่วโลก โดยจังหวัดที่เป็นจุดหมายสำคัญส่วนใหญ่จะเป็นจังหวัดที่มีสิ่งอำนวยความสะดวกและการคมนาคมดี รวมไปถึง มีสถานที่ท่องเที่ยวพักผ่อน ยกตัวอย่างเช่น 

– เชียงใหม่ ที่มีทั้งสถานที่ท่องเที่ยวธรรมชาติ สถานที่ท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม คาเฟ่ สถานบันเทิง และมีการคมนาคมที่สะดวกสบาย ทั้งขนโดยสาร รถไฟ เครื่องบิน

– ภูเก็ต อีกจุดหมายของคนที่อยากทำงานและเที่ยวไปด้วย จังหวัดภูเก็ตมีทั้งที่ท่องเที่ยวทางธรรมชาติและวัฒนธรรมเฉพาะตัวที่โดดเด่น อีกทั้งเป็นจังหวัดที่มีสิ่งอำนวยความสะดวกครบครัน เหมาะกับการทำงาน มีที่พักหลากสไตล์ให้เลือก 

– พังงา จังหวัดทางใต้ที่อุดมไปด้วยธรรมชาติ ทั้งทะเล ภูเขา ป่า น้ำตก และหมู่เกาะที่สวยงามรายล้อม เป็นอีกทางเลือกสำหรับ Workation สำหรับสายลุย

– เกาะพงัน เกาะสมุย และเกาะเต่า จุดหมายสำหรับคนที่ชื่นชอบกิจกรรมทางน้ำและไลฟ์สไตล์บนชายหาด ทำงานริมทะเล พร้อมนั่งจิบเครื่องดื่ม ซึ่งทุกวันนี้ บนเกาะก็มีอินเทอร์เน็ตและสิ่งอำนวยความสะดวกต่าง ๆ ที่ดึงดูดให้คนทำงานทั่วโลกเดินทางมา Workation กันบนเกาะเหล่านี้ 

สรุป

Workation เป็นรูปแบบการทำงานที่รวมการพักผ่อนและท่องเที่ยวเข้าไว้ด้วยกัน ตั้งแต่วิกฤติการณ์โควิด-19 เป็นต้นมา รูปแบบการทำงานแบบนี้ก็เป็นเทรนด์การทำงานที่คำทำงานให้ความสนใจเป็นอย่างมาก องค์กรหรือบริษัทจึงไม่ควรมองข้ามพิจารณาปรับตัวองค์กรให้สอดคล้อง 

ในมุมขององค์กร แน่นอนว่า การนโยบาย Workation ยังเป็นสิ่งที่ต้องพิจารณาอย่างรอบคอบและยังต้องหาวิธีการตกลงรูปแบบกับคนทำงานต่อไป หวังว่า บทความนี้จะช่วยให้องค์กรของคุณมีแนวทางในการวางแผน Workation ให้เกิดขึ้นจริงได้